Przeciwtorpedowe środki typu hard kill.

Posted: 18/10/2012 in Przyszłość, Uzbrojenie i Wyposażenie

(możliwości zwalczania torped za pomocą systemu UDAV-1)

Podczas II WŚ torpedy udowodniły, że są ogromnym zagrożeniem dla jednostek morskich. Nie zmieniło się to do dzisiaj i nic nie wskazuje na to, że zmieni się to w przyszłości. O ich destrukcyjnej sile świadczy to, że do zatopienia dowolnego okrętu podwodnego lub nawet średniej wyporności okrętu nawodnego (będzie to bardziej groźne dla niego niż trafienie jednym pociskiem przeciwokrętowym) wystarczy tylko jedna torpeda kal. 533 mm. Ponieważ utrata każdej jednostki bojowej jest odczuwalną stratą, gdyż zmniejsza całkowity potencjał uderzeniowy danej floty i  jej możliwości operacyjne, należało zmniejszyć ryzyko tego umożliwiając im obronę przed nimi. W tym celu powstały specjalne urządzenia dźwiękowe będące w stanie odciągać torpedy od nich (należące do środków typu „soft kill” wystrzeliwane wabiki dla okrętów podwodnych, a dla nawodnych pułapki holowane), które znacznie zwiększyły ich przeżywalność na polu walki. Jednak pomimo dużego ich rozwoju, skutkującego poszerzeniem ich gamy m.in. o urządzenia zakłócające, wzrastające koszty budowy nowych okrętów i zmniejszająca przez to ich liczba, przez co stały się one jeszcze cenniejsze spowodowały, że zapewniania przez nich obrona przeciwtorpedowa przestała być wystarczająca. Aby podnieść jej poziom rozpoczęto prace nad środkami typu „hard kill”, które zamiast próbować zmylić zagrożenie, starają się je zniszczyć, zwiększając przez to prawdopodobieństwo jego eliminacji. To właśnie ich prezentacji poświęcony jest ten artykuł.

/A/ Obecnie stosowane i oferowane:

1. UDAV-1(M) (Rosja)

kaliber 300 mm, długość 2,2 m

Ta posiadająca dwa rzędy po 5 luf wyrzutnia rakietowych bomb głębinowych [1] służy przede wszystkim do zwalczania okrętów podwodnych. Obrona przed torpedami, podobnie jak ochrona przed płetwonurkami to jej zadania drugorzędne.

>>> Lepszym (ze względu na dopasowanie do większości środków przewidzianych do wystrzeliwania z jego wyrzutni) kandydatem na element roboczy uniwersalnego systemu obronnego od wielolufowej wyrzutni rbg będzie wyrzutnia celów pozornych. Z wyrzutni SKWS kal. 130 mm mogą być wystrzeliwane nie tylko te przeznaczone do mylenia pocisków przeciwokrętowych, ale także do odciągania torped od okrętów. Do bycia nim brakuje jej tylko możliwości wystrzeliwania rbg do niszczenia zbliżających się torped (i opcjonalnie odpowiednich do zwalczania okrętów podwodnych). Właśnie taka miała być wyrzutnia ALECTO kal. 127 mm, planowana dla korwet typu Visby. Oszczędność w przypadku takiego systemu oczywista – zamiast kilku miejsc na wyrzutnie o różnym przeznaczeniu potrzebne będzie tylko jedno. Aby mogły być zastosowane, rakietowe bomby głębinowe będą musiały być mniejszego kalibru, ale takie też są wykorzystywane do zwalczania podwodnego zagrożenia, a mnieszy zasięg można zniwelować celnością. Zniszczenie torpedy będzie wymagało wystrzelenia większej ich ilości, jednak jest to mała cena za korzyści wynikające z unifikacji kalibru środków niezbędnych do przerwania na polu walki. <<<

2. ATT (Anti-Torpedo Torpedo) / CCAT (Canistered Countermeasures Anti-Torpedo) (USA)

 

kaliber 171 mm, długość 2,67 lub 3,05 m

W najnowszym podejściu do przeciwtorped jest ona wariantem torpedy Common Very Light Weight Torpedo, którą przewiduje się jako uzbrojenie m.in. śmigłowca bezzałogowego MQ-8B Fire Scout. Zakłada się, że okręty podwodne będą wystrzeliwać ATT [2] z posiadanych wyrzutni środków typu soft kill, a okręty nawodne z specjalnych wyrzutni dla nich. Prace nad tym elementem systemu przeciwtorpedowego uległy znacznemu spowolnieniu i zanim pojawi się na okrętach (nawodnych) minie jeszcze kilka lat. Wiadomo, że jest ona udaną konstrukcją, podczas ważnego testu sprawdzającego w 2006 roku odparła atak kilku torped. Na jej bazie powstała broń (Combat Rapid Attack Weapon), w którą można uzbroić m.in. rozpatrywany samobieżny podwodny system minowy Sea Predator.

3. SeaSpider (Niemcy)

kaliber 210 mm, długość 1,94 m

Przeciwtorpedy tego typu [3] mogą wystrzeliwać zarówno okręty nawodne (z osobnej 4-prowadnicowej wyrzutni), jak i okręty podwodne (z wyrzutni środków typu soft-kill systemu przeciwtorpedowego CIRCE lub wyrzutni torpedowych – ponieważ w każdej z nich można umieścić 4 większe pociski przeciwlotnicze IDAS, to również przy wykorzystaniu specjalnego zasobnika istnieje możliwość zmieszczenia 4 takich środków w jednej).

4. Przeciwtorpeda systemu przeciwpodwodnego Paket-E/NK (Rosja)

kaliber 324 mm, długość 3,11 m (M-15)

Jest one przeznaczona dla okrętów nawodnych. Brak potwierdzenia możliwego ich zastosowania na okrętach podwodnych, jednak przeszkodą w tym może być za duża ich średnica. Zdjęcie wykonane podczas międzynarodowej wystawy o tematyce morsko-obronnej IMDS w 2011 roku prezentuje makietę najnowszej przeciwtorpedy dla tego systemu. Prawdopodobnie ma ona zastąpić obecnie w nim stosowaną, posiadającą oznaczenie M-15 [4]. Jej parametry nie są znane, ale mało możliwe jest by posiadała gorsze od niej.

5. Torbuster (Izrael)

kaliber 203 mm, długość 2,2 m

Ta przeciwtorpeda [5] różni się od pozostałych nieco innym sposobem zwalczania zagrożenia – nie płynie w kierunku zbliżającej się wrogiej torpedy, tylko odpływa na bezpieczną odległość od broniącego się okrętu podwodnego, wabi ją do siebie i niszczy detonując ładunek wybuchowy jaki przenosi, gdy znajdzie się ona blisko niej. Planuje się je wystrzeliwać z zewnętrznych wyrzutni. Wersja dla okrętów nawodnych jest opcjonalna.

6. „Zwykłe” torpedy ASW kalibru 324 mm.
Okręty nawodne do zwalczania wrogich torped mogą użyć odpowiednich do tego wersji MU 90 i Mk.46.

<<< >>>

/B/Perspektywiczne i możliwe.

1. Water Hammer

System ten jest wynikiem programu agencji DARPA z 2005 roku [6], którego celem było opracowanie broni niszczącej miny za pomocą impulsów skumulowanej energii. Wykorzystuje on materiały wybuchowe do wytworzenia, w będących jego częścią rurach uderzeniowych impulsu dźwiękowego niskiej częstotliwości, gdzie jest on także skupiany, wzmacniany i skierowywany do środowiska wodnego wąskim ujściem, tworząc w ten sposób kierunkową falę uderzeniową wysokiego ciśnienia (około 2000 psi). Informacji o postępach w jego rozwijaniu brak, wiadomo tylko, że prace nad nim zostały doprowadzone do etapu, w którym mógł on wykonać wiele „strzałów” do jednego celu. WH nadaje się do wykorzystania jako bazy do opracowania systemu obronnego bardzo małego zasięgu zwalczającego także inne podwodne zagrożenia.

2. technologia Metal Storm

Informacja o możliwym zastosowaniu jej do obrony przeciwtorpedowej okrętów nawodnych i podwodnych pochodzi z października 2004 roku [7]. Mówi ona o porozumieniu pomiędzy jej właścicielem a koncernem zbrojeniowym Lockheed Martin dotyczącym studiów nad takim systemem oraz zbudowania demonstratora potwierdzającego przydatność tej koncepcji do wykonywania tego zadania. Jego szczegółów technicznych nie podano, a później nie pojawiły się żadne wiadomości o postępach w pracach nad nim. Dostępna jest tylko niepotwierdzona informacja, że ta wstępny etap został zakończony, a jego efekty zostały pozytywnie przyjęte przez marynarkę wojenną USA, która następnie finansowała dalszy rozwój tego systemu. Prawdopodobnie była to jedna z rozpatrywanych propozycji na środek typu hard-kill (konkurent ATT) w programie Surface Ship Torpedo Defense, która ostatecznie nie została zrealizowana. Można przypuszczać opierał się on na systemie artyleryjskim małego lub średniego kalibru, który dzięki sposobie wystrzeliwania pocisków, jaki wykorzystuje Metal Storm miał zapewniać dużą szybkostrzelność. To wraz z zastosowaniem kilku luf miało zapewnić koncentrację ognia i pole rażenia wystarczające do zniszczenia zbliżającej się torpedy. Nie wiadomo czy przeznaczona do zastosowania w nim amunicja miała być superkawitacyjna.

3. „acoustic remote cavitation”

Ta kolejna propozycja wykorzystania fal dźwiękowych do obrony przed torpedami posiada kilkukrotnie większy zasięg rażenia i bardziej nadaje się do zastosowania na jednostkach morskich (nie trzeba instalować prawdopodobnie nie małego urządzania, które wcześniej nie było na nich stosowane i której wykorzystanie bojowe jest limitowane ze względu na ograniczony przez dostępną przestrzeń, ładunek „amunicji” do niej).

Sposób w jaki niszczyć ma wrogie obiekty podwodne (oprócz torped także min i pojazdów bezzałogowych) ta broń [8] przewiduje na początku zlokalizowanie celu przez sonar przeznaczony do wykrywania małych obiektów (np: przeciwminowy), który już do końca jest stale śledzony. Następnie jej pozostałe dwa elementy wykonawcze – główny sonar okrętowy i emiter na bazie takiego środka detekcji umieszczony w tylnej części kadłuba mają rozpocząć emisję wiązki dźwięku o dużej sile w jego kierunku. Przemieszczając się w wodzie będzie on powodował jej chwilowe lokalne rozrzedzenia (spadek ciśnienia) sprzyjające tworzeniu się pęcherzyków pary lub gazu oraz zagęszczenia (wzrost ciśnienia) powodujące ich zanikanie, czyli kawitację akustyczną. Gdy spotykają się w pobliżu celu stworzą obszar o dużym jej natężeniu, co spowoduje zwiększenie towarzyszącego jej destrukcyjnego oddziaływania na ciała stałe (rozbijania ich). Brak informacji o tym jak szybko uszkodziłoby ono torpedę na tyle poważnie, żeby przestała ona stanowić zagrożenie.

Ze względu na zasięg możliwego zastosowania wynoszący 100-1000 metrów, kawitacja akustyczna możne zostać wykorzystania tylko w systemie obronnym ostatniej szansy. W przypadku okrętów podwodnych kolejnymi jej wadami jest możliwość jej stosowania, tylko do głębokości na której ona jeszcze występuje oraz konieczność  przeprowadzenia niezbędnych modyfikacji, by możliwa była instalacja jeszcze jednego emitera fal dźwiękowych w odpowiednim miejscu. Ponieważ tak jak każda broń energetyczna potrzebuje ona do działania dużej ilości energii elektrycznej, jej zastosowanie prawdopodobnie jest tylko możliwe na okrętach podwodnych o napędzie nuklearnym.

4. amunicja superkawitacyjna

Jeżeli po pojawieniu się śmigłowcowego systemu przeciwminowego, neutralizującego je za pomocą amunicji superkawitacyjnej, potwierdzi ona swoją skuteczność w warunkach bojowych, to bardzo możliwe jest, że spowoduje to rozpoczęcie prac nad zastosowaniem jej do zwalczania torped. Bardzo temu będzie sprzyjało to, że sprawdzone będą wtedy prawie wszystkie nowe elementy systemu ją wykorzystującego, którego instalacja na okrętach nawodnych jest najmniej skomplikowana ze wszystkich dostępnych o takim przeznaczeniu. Może on zostać najszybciej zastosowany na nich, ponieważ zakłada on wykorzystanie znajdujących się na nich od wielu lat artyleryjskich zestawów obrony bezpośredniej (ang. Close-In Weapon System). Uczynienie z nich także broni przeciwtorpedowej będzie wymagało przeprowadzenia większej lub mniejszej ich modyfikacji, co zależy głównie od tego, w jaki sposób umożliwi się im korzystanie z pocisków przystosowanych do działania pod wodą. Generalnie jest to możliwe poprzez przebudowę ich tak, by posiadały dwustronne zasilane – wtedy będą mogły wybrać rodzaj amunicji zależnie od typu zbliżającego się zagrożenia lub poprzez zastosowanie amunicji dwuśrodowiskowej [9] (posiadającej także wystarczające parametry do niszczenia celów lecących nad wodą), co będzie prostsze, ale wiąże się z gorszymi osiągami w powietrzu. Niezależnie od przyjętego rozwiązania zestawy artyleryjskie trzeba będzie zintegrować z sonarem wykrywającym torpedy i prawdopodobnie także zainstalować na nich LIDAR (laserowy radar taki jak stosowany w śmigłowcowych systemach przeciwminowych lub silniejszy) wspomagający detekcję i naprowadzanie.

W połączeniu z obecnie wdrażanymi/opracowywanymi systemem wykrywania zagrożenia o wysokich parametrach, zestawy artyleryjskie podwójnego przeznaczenia będą one w stanie obronić wyposażony w nie okręt przed najlepszymi obecnie torpedami konwencjonalnymi. Chociaż najcichsze z nich mogą zostać zauważone dopiero gdy znajdą się bardzo blisko swojego celu, to ze względu na ich prędkość będzie więcej niż potrzeba będzie czasu na ich zniszczenie. Na eliminację zagrożenia ze strony najszybszych, które ze względu na swoją głośność zostaną wykryte wcześniej i ich ostrzał rozpocznie się z większej odległości będzie mniej czasu, ale i tak będzie go więcej niż w przypadku poddźwiękowych pocisków przeciwokrętowych. Jeżeli te systemy obronne będą się cechować dużą precyzją ostrzału, to będą też w stanie pokonać wolniejsze (mniej zaawansowane) torpedy superkawitacyjne. Zwykłe torpedy wykorzystujące ich martwą strefę do skutecznego zaatakowania celu, które pojawią się na skutek ich zastosowania potencjalnie będą mogły być zwalczane przez działko strzelające pod wodą, umieszczone jak na rysunku powyżej w dolnej części kadłuba jednostki nawodnej (najlepiej w gruszce dziobowej, niezależnie od jego lokalizacji pożądane jest, żeby było chowane do wnętrza, by nie powodować dodatkowego oporu). Aby miało ono możliwość zniszczenia nadpływającego zagrożenia trzeba będzie zastosować w nim amunicję zdolną do tego na większej głębokości (np: typu AHSUM) niż aktualnie dostępna (60 m). Ponieważ mało prawdopodobne jest uzyskanie wystarczającej wartości tego parametru, będzie ono musiało nadrobić go celnością. Właśnie z powodu bardzo małego (pionowego) zasięgu ostrzału, który przekłada się na krótszy czas przeciwdziałania takie działka nie będą w stanie zapewnić skutecznej obrony nawet przed wolniejszymi torpedami wykorzystującymi superkawitację. Głównie z tego powodu wątpliwe jest ich zastosowanie na okrętach podwodnych. Podsumowując pociski wykorzystujące to zjawisko fizyczne mają ograniczony potencjał do niszczenia takiego podwodnego zagrożenia jakim są torpedy.

- – – – – -

Wykorzystanie broni dźwiękowej do obrony przed torpedami jest bardzo atrakcyjne dla okrętów podwodnych, ponieważ nie wykorzystuje ona „amunicji” zajmującej miejsce w ograniczonej przestrzeni, jaką one posiadają. Jednak ze względu na jej dość poważne ograniczenia nie będzie ona mogła być jedynym środkiem obronnym niszczącym zagrożenie, w jaki zostaną one wyposażone.

Bardzo możliwe jest, że wymienione w drugiej części przeglądu sposoby nie są wszystkimi, jakie wymyślono do eliminacji zagrożenia ze strony torped.

- – – – – -

LINKI:

[1] Więcej informacji (w tym dane techniczno-taktyczne, zdjęcia rbg) o systemie UDAV  na militaryrussia.ru (RU);

[2] Zdjęcie i rysunek ATT;

[3] Broszura reklamowa SeaSpider (pdf) (EN);

[4] Więcej informacji (w tym dane techniczno-taktyczne i zdjęcia) przeciwtorpedy M-15 na militaryrussia.ru (RU);

[5] Broszura reklamowa Torbuster (pdf) (EN);

[6] więcej informacji o Water Hammer (EN);

[7] Metal Storm Torpedo Defense System (EN);

[8] patent „Acoustic remote caviation as a destruction device” (EN);

[9] amunicja dwuśrodowiskowa (EN)

About these ads

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Twitter picture

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s