Śmigłowce hybrydowe.

Posted: 11/04/2011 in Uzbrojenie i Wyposażenie

Technologie lotnicze cz.5 – śmigłowce z dodatkowym napędem.

/ Sikorsky X2 , Eurocopter X3 , Lockheed AH-56 Cheyenne /

Tak prawdopodobnie będzie wyglądał następca śmigłowca bojowego AH-64 Apache i transportowego UH-60 Black Hawk. Nie chodzi jednak o wygląd ale o cechę ostatnio pożądaną w śmigłowcach – prędkość. W obecnie projektowanych śmigłowcach widać powrót do starań uczynienia ich szybszymi niż są teraz. Wcześniej w tym celu próbowano wykorzystać przemiennopłaty, jednak okazały się one zbyt skomplikowane i zbyt kosztowne. Prawdopodobnie niedługo śmigłowce hybrydowe takie jak X2 zaczną zastępować klasyczne śmigłowce.

Trochę historii.

Już w trakcie opracowywania pierwszego dedykowanego śmigłowca uderzeniowego dla Armii Stanów Zjednoczonych (program Advanced Aerial Fire Support System – rok 1964) uwzględniono wymóg osiągania dużej prędkości, tak by mógł on eskortować szybkie śmigłowce transportowe (jak CH-47 Chinook, którego prędkość maksymalna wynosiła ok. 315 km/h). Dzięki temu zwycięzca programu AAFSS – AH-56 Cheyenne [1] mógł osiągnąć prędkość maksymalną wynoszącą ok. 393 km/h (to dużo więcej niż wykorzystywany obecnie śmigłowce uderzeniowe).

Doświadczenia uzyskane podczas wojny w Wietnamie pokazały jednak, że zdolność do osiągania dużych prędkości śmigłowcom uderzeniowym jest niezbyt przydatna a bardziej potrzebne jest zapewnienie większej przeżywalności (maszyny i pilota) na polu walki. W skutek tego wymagania na śmigłowiec uderzeniowy się zmieniły (program Advanced Attack Helicopter – rok 1972) a AH-56 nie został wdrożony do pełno skalowej produkcji. Wynikiem programu AAH został popularny obecnie AH-64 Apache, który jest sporo wolniejszy od AH-56 (prędkość max. to ok. 293 km/h) ale bardziej od niego wytrzymalszy.

Chociaż przykład AH-64 świadczył o rezygnacji osiągania dużej prędkości w śmigłowcach na rzecz polepszenia możliwości ich przetrwania (także w pozostałych państwach, w których budowano śmigłowce) nie znaczy to, że do 2008 – roku pierwszego lotu X2 nie prowadzono prac mających za cel uczynienie śmigłowców szybszymi. Przykładem tego jest m.in. śmigłowiec Piasecki X-49 „Speedhawk”, Sikorsky S-69, Sikorsky S-72.

Obecnie widać silny powrót do idei szybkiego śmigłowca. Wpisuje się to w zapotrzebowanie wojska na pojazdy szybsze niż obecne śmigłowce ale nie potrzebujące do wylądowania jak samoloty sporego pasa terenu (wynikiem tego jest powstanie V-22 Osprey oraz pomysł zbudowania większego tiltrotora). Niestety jak już wcześniej wspomniałem wybrana droga do osiągnięcia celu jakim były przemiennopłaty okazała się zbyt trudna. Postanowiono więc obrać inną, łatwiejszą drogę, czego skutkiem jest zbudowanie śmigłowca hybrydowego Sikorsky X2.

Jak uczynić śmigłowiec szybszym?

Odpowiedź jest prosta – należy im zamontować dodatkowy napęd. Może on mieć różne formy i być różnie zamontowany:

1. śmigło pchające

a) nieotunelowane (X2, AH-56, Ka-92)

b) otulnewoane (1 śmigło – X-49, 2 śmigła – propozycja modernizacji OH-58 [3])

2. śmigła ciągnące (Eurocopter X3)

3. silniki pomocnicze (S-69, S-72)

> Nie bez znaczenia w osiąganiu dużej prędkości jest też zastosowanie „układu Kamowa” (dwa współosiowe wirniki, układ prawie wcale nie spotykany w zachodnich śmigłowcach). Klasyczne śmigłowce z takim układem osiągają większe prędkości maksymalne (dla Ka-50, odpowiednika AH-64 prędkość ta wynosi ok. 315 km/h).

> Kilka śmigłowców hybrydowych posiada skrzydła (X-49, AH-56, X3, S-72). Mogą być one przydatne nie tylko, żeby mieć gdzie podwiesić sporą ilość uzbrojenia ale też mogą zapewnić dużą zwrotność (hamulce aerodynamiczne). Poza tym generują siłę nośną w locie poziomym (w klasycznym śmigłowcu Mi-24 generują około 25% siły nośnej).

Odpowiedniki X-2 w innych krajach.

Nie tylko w USA opracowuje się bardzo szybkie śmigłowce. W Europie konsorcjum Eurocopter zbudowało i testuje swój śmigłowiec hybrydowy nazwany X3. W Rosji przedsiębiorstwo Kamov produkujące helikoptery oferuje własny bardzo szybki śmigłowiec Ka-92.

Przyszłość śmigłowców.

W przypadku militarnego wykorzystywania śmigłowców to ich przyszłością są właśnie śmigłowce hybrydowe.  Lepszego rozwiązania się już raczej nie znajdzie więc to one będą wypierać klasyczne śmigłowce, zarówno bojowe jak i transportowe oferując lepsze wypełnianie przydzielonej roli. Proces ten już się rozpoczął – śmigłowiec hybrydowy Sikorsky S-97 Raider [4] powstały na bazie X-2 jest już oferowany armii amerykańskiej jako następca wysłużonego typu zwiadowczego OH-58 Kiowa Warrior. Śmigłowce hybrydowe są znacznie bardziej ciche od współczesnych (pomimo zastosowania w niektórych środków mających je wyciszyć) więc na pewno zdobędą uznanie sił specjalnych.

[Następny wpis tej kategorii to „Sky Hook – przezbrajanie samolotów na morzu”]

Przydatne linki:

[1] więcej info o AH-56 Cheyenne na aviastar.org (EN)

[2] więcej info (także video) o Eurocopter X3 na flightglobal.com (EN)

[3] wizualizacja modernizacji OH-58 do standardu OH-58 AVX

[4] więcej info o Sikorsky S-97 Raider na flightglobal.com (EN)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s