Przegubowe pojazdy wojskowe. Cz.1 – zbudowane.

Posted: 29/02/2012 in Uzbrojenie i Wyposażenie

Przegląd wybranych pojazdów wojskowych o nietypowej, bo przegubowej budowie, które zostały zbudowane.

Pojazd przegubowy (ang. articulated vehicle, ros. сочлененная/сочлененный машина/танк) to pojazd składający się z dwóch (lub więcej) części (członów) połączonych przegubem (kilka rodzajów, w tym napędowy). To elastyczne połączenie umożliwia im wzajemne przemieszczanie się, dzięki czemu takie pojazdy mogą skręcać i pokonywać  spore różnice wysokości terenu oraz napotkane przeszkody. Występują one w kilku konfiguracjach, z których najpopularniejsze są: dwuczłonowa (każdy z nich napędzany) gąsienicowa z przegubem niezabudowanym i dwuczłonowa kołowa zwarta.

A. Przegubowe pojazdy bojowe (uzbrojone).

1. Hagglunds Bandvagn 206 (Bv 206) – gąsienicowy transporter opancerzony | Szwecja

Bv 206 (Bv 206S) [1] to najpopularniejszy i najbardziej powszechny wojskowy pojazd przegubowy na świecie (użytkowany jest przez armie: Szwecji, USA, Niemiec, Włoch, Francji, Holandii i Hiszpanii, często w dużych ilościach). Zaprojektowany został, by móc pokonywać różne rodzaje trudnych terenów (jak kamieniste, na których znajduje się głęboki śnieg, o bardzo nierównym ukształtowaniu, torfowiska). Dzięki niskiemu naciskowi na grunt i zastosowaniu konstrukcji dwuczłonowej z przegubem (za pomocą zróżnicowania długości siłowników hydraulicznych, które wymuszają  obrót obu kadłubów wokół przegubu) radzi on sobie w terenie, gdzie zwykłe, jednoczłonowe pojazdy nie dają rady. Jest też pływający i aeromobilny (może być m.in. transportowany przez śmigłowce CH-47 i CH-53). W wersji podstawowej może przewozić do 17 osób (kierowca+dowódca+4 żołnierzy w pierwszym członie i 11 żołnierzy w drugim).

Ponieważ pojazdy typu Bv 206 poradziły sobie na terenach polarnych, wykazując się doskonałymi właściwościami trakcyjnymi kilka ich wysłano do Afganistanu, który ma słabo rozwiniętą sieć dróg. W tamtejszym kamienistym i piaszczystym terenie, także się sprawdziły, ale konieczne było wprowadzenie do nich kilku istotnych zmian. Przede wszystkim opancerzono je (w tym pancerzem prętowym) zapewniając załogę i przewożony desant ochronę przeciwko broni strzeleckiej i podniesiono odporność na miny. Na dachu pierwszego członu dodano uzbrojenie obronne w postaci karabinu maszynowego lub granatnika automatycznego. Oprócz transportera opancerzonego istnieje wiele bojowych wersji tego pojazdu uzbrojonych m.in. w moździerz, pociski przeciwpancerne, pociski przeciwlotnicze, działo bezodrzutowe.

 Odpowiedniki Bv 206 z innych krajów:

> Finlandia – Sisu Auto Sisu Nasu (NA-140 BT, NA-110) [2],

> Wielka Brytania – BAE Systems BvS 10 znany także  jako VIKING [3] – wersja rozwojowa Bv 206S, ładowność = ok. 3,9 tony.

> Singapur – ST Kinetics Bronco All-Terrain Tracked Carrier [4], ładowność = ok. 4,2 tony.

Ostatnie dwa są najlepiej przystosowane do warunków bojowych (m.in. opancerzenie, większa odporność na IED), ale są też większe i cięższe, co ogranicza jedną z ich głównych zalet – możliwość transportu lotniczego (Bronco w ogóle jest za ciężki, żeby mógł być przenoszony przez zachodnie śmigłowce transportowe).

2. UDES-XX-20 – prototyp lekkiego czołgu/niszczyciela czołgów | Szwecja

(zdjęcie: mainbattletanks.czweb.org)

W latach 80. ubiegłego wieku w Szwecji rozpoczęto prace nad następcą (STRV 2000) czołgów Stridsvagn 101, 102, 103 i 104. Aby ustalić, która z 3 rozpatrywanych dla niego koncepcji będzie najlepsza, postanowiono je przetestować. Jedną z nich był właśnie UDES-XX-20.

Powstał on na bazie wcześniej już wspomnianego Bv 206. W przednim, ważącym 14 ton, opancerzonym członie znajdowała 3-osobowa załoga, system kierowania ogniem i uzbrojenie. W tylnym, ważącym 11 ton znajdowały się: zbiornik z paliwem, silnik Diesla o mocy 600 KM i automat ładowania armaty?. Gładkolufowa armata kal. 120 mm, z którą miał być sprzężony karabin maszynowy kal. 7,62 mm umieszczona została w bezzałogowej wieży. Jej duży odrzut planowano zredukować poprzez zastosowanie skuteczniejszego hamulca wylotowego oraz ograniczono sektor ostrzału do 40 stopni (po 20 z każdej strony). Spodziewano uzyskać szybkostrzelność wynoszącą 8 pocisków na minutę.

Wymiary UDES-XX-20 to: długość – 7,3 m, szerokość – 2,85 m, wysokość kadłuba – 1,5 m. Miał on przemieszczać się w głębokim śniegu z prędkością nawet 60 km/h, pokonywać pionowe przeszkody o wysokości do 1,7 m i wzniesienia o nachyleniu do 35 stopni. Jego nacisk jednostkowy na grunt wynosił ok . 0,4 kg/cm2 (przykładowo dla T-90 podaje się ok. 0,9 kg/cm2). Oprócz słabego opancerzenia jego wadą był duży stopień skomplikowania konstrukcji (czy dzisiaj byłaby to nadal skomplikowana konstrukcja, trudno na to odpowiedzieć). Na bazie tego pojazdu planowano wersje z kierowanymi pociskami przeciwpancernymi, działkiem kal. 40 mm i transportera opancerzonego o masie 18 ton z działkiem kal. 25 mm. Jego 2-osobowa załoga i 8 żołnierzy desantu mieli znajdować się w tylnym członie.

Takie czołgi nie mogą być silnie opancerzone i przez to nie ma szans przetrwania starcia współczesnymi czołgami podstawowymi. Jednakże z racji znacznie większej od nich mobilności, są dla nich śmiertelnie groźnym przeciwnikiem w trudnych warunkach terenowych. Docierając do miejsc dla nich niedostępnych, mogą być dla piechoty nieocenionym środkiem wsparcia ogniowego.

3. Lockheed XM800W ARSV – prototyp kołowego (6×6) opancerzonego samochodu zwiadowczego | USA

(zdjęcie: http://www.warwheels.net)

W latach 60. ubiegłego wieku US Army rozpoczęła poszukiwania następcy popularnego transportera opancerzonego M113, których ostatecznym rezultatem był wybór i wprowadzenie do służby bojowego transportera piechoty M2 Bradley. Jednym z rozważanych kandydatów na niego był MICV-65. W założeniach armijnych planistów miał on współpracować z lekkim pojazdem zwiadowczym, w roli którego rozważano pojazd XM800 ARSV. Jego prototypy zbudowano w dwóch wersjach:  gąsienicowej (XM800T) i właśnie kołowej z przegubem (XM800W). Program Armored Reconnaissance Scout Vehicle nie został jednak zrealizowany i zamiast niego w armii amerykańskiej do rozpoznania służy wariant wozu Bradley oznaczony M3. Masa bojowa ok. 7,7 tony, zasięg 724 km, prędkość max. na drodze ok. 105 km/h, bardziej szczegółowych parametrów techniczno-taktycznych brak.

Lockheed XM808 Twister (8×8) [5] to można powiedzieć, że taki większy i cięższy brat XM800W, jeszcze bardziej mobilny od niego. Prototyp tego pojazdu, to chyba największy zbudowany kołowy przegubowy pojazd bojowy w historii.

4. Archer – kołowy system artyleryjski kal. 155 mm | Szwecja

Archer [6] to obecnie jeden z najnowocześniejszych systemów artyleryjskich na świecie i chyba jedyny przedstawiciel przegubowych pojazdów kołowych w nowoczesnych armiach świata. Powstał on poprzez umieszczenie na zmilitaryzowanym podwoziu Volvo A30D 6×6 bezzałogowej i w pełni automatycznej wieży z nową wersją udanej i sprawdzonej haubicy FH77 kal. 155 mm. Dzięki temu wytrzymałemu, cywilnemu nośnikowi o przegubowej budowie i dużej ładowności (wykorzystywanym w górnictwie i budownictwie) Archer jest bardzo mobilnym i dosyć odpornym na działania przeciwnika systemem artyleryjskim. Przy tym nie jest na tyle ciężki, żeby nie mógł być transportowany samolotami typu Airbus A400M (ładunek o masie do 37 ton).

Wcześniej Szwedzi zbudowali na podwoziu Volvo AC25C (także 6×6 i przegubowy), należącym do tej samej rodziny ciężarówek co A30D, pojazd obrony przeciwlotniczej TRIDON / TriKA, oparty na działku Boforsa kal. 40 mm.

System Archer został zaprezentowany także w 9 odcinku 2 sezonu Future Weapons.

B. Wojskowe przegubowe pojazdy niebojowe (transportowe).

Bv 206, Bv 206S, BvS 10/VIKING, Bronco i Sisu Nasu występują łącznie w takich wersjach niebojowych jak: ambulans, pojazd zaopatrzeniowy, cysterna paliwa, pojazd dowodzenia, łączności, inżynieryjny, nośnik radaru, wóz zabezpieczenia technicznego.

1.  Rodzina pojazdów Vityaz (DT-10, DT-20, DT-30) | Rosja

To najbardziej znane i najpopularniejsze rosyjskie pojazdy przegubowe [7]. Są one dużo większe i cięższe niż ich zachodnie odpowiedniki i w związku z tym mogą zabrać (większy i) cięższy ładunek (DT-30 do 30 ton) . Brak jest informacji o innych wersjach tych pojazdów niż transporter ładunków, pasażerów lub kombinacji tych dwóch. Są one jednak bardzo mało prawdopodobne. Na pojazdy bojowe nie nadają się właśnie ze względu na swoje duże gabaryty i masę całkowitą.

2. M561 Gama Goat – lekka pół-ciężarówka | USA

Gama Goat [8] to 6-kołowy pojazd częściowo pływający (brak pędnika wodnego) i ze względu na swoją masę oraz wymiary wysoko aeromobilny. Został on opracowany w latach 60. ubiegłego wieku, ze względu na potrzebę posiadania taktycznej ciężarówki zdolnej do przemieszczania się w trudnych warunkach terenowych południowo-wschodniej Azji. W przeciwieństwie do XM800W przegub znajduje się w tylnej części pojazdu. Pół-ciężarówki te sprawdziły się podczas wojny w Wietnamie, dowożąc zaopatrzenie (do 1300 kg ładunku) tam, gdzie nie mogły dotrzeć zwykłe ciężarówki. Występowały one także w kilku innych wariantach przeznaczonych do wykonywania różnych zadań. Zostały one zastąpione przez pojazdy HMMWV.

Patrząc się na taki pojazd trudno nie uniknąć skojarzenia z opracowanymi obecnie bezzałogowymi lądowymi pojazdami logistycznymi (SMSS, Lewiatan), które są jednak mniejsze i mogą zabrać znacznie mniejszy ładunek.

3. Seria ciężkich ciężarówek Goer | USA

M520 Goer [9] jest przykładem dużego transportowego pojazdu przegubowego. Ta w pełni pływająca ciężarówka 4×4 o bardzo dobrych osiągach w terenie mogła przewozić do 8 ton ładunku. Oprócz wariantu transportowego, opcjonalnie wyposażonego w żuraw (dźwig) załadunkowy, na jego bazie powstał pojazd zaopatrzenia w paliwo i pojazd ewakuacji uszkodzonych wozów. Zostały one zastąpione przez warianty ciężarówek Heavy Expanded Mobility Tactical Truck (HEMTT), o zwykłej już budowie.

– – – – – – – – – – – – – – –

Część 2 przeglądu jest o niezrealizowanych projektach.

LINKI uzupełniające:

[1] więcej info o Bv 206S na www.one35th.com (EN);

[2]  więcej info o Sisu Nasu można znaleźć na www.military-today.com (EN):

[3] artykuł o BvS 10 na http://www.polska-zbrojna.pl;

[4] video-prezentacja Bronco, więcej info można znaleźć na www.military-today.com (EN);

[5] więcej info ( zdjęcia, rysunki i informacje) o XM808 Twister można znaleźć www.amphibiousvehicle.net (EN);

[6] artykuł o systemie ARCHER (POL);

[7] więcej info o DT-30 można znaleźć na www.military-today.com (EN);

[8] najwięcej info o Gama Goat można znaleźć na en.wikipedia.org (EN);

[9] więcej info o ciężarówkach GOAT można znaleźć na olive-drab.com (EN)

Komentarze
  1. Zozol pisze:

    Dziękuję za informacje o przegubowych ciężarówkach z WWII! Od dłuższego czasu szukałem czegoś na ich temat, ale nie jest to popularne rozwiązanie wśród innego sprzętu niż wywrotki.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s